Türkiye’de Sermaye Bitmedi, Orta Katman Boşaldı

2021’de Türkiye’deki her 10 yatırım turunun 4’ünde bir melek yatırımcı vardı. 2026’nın ilk dokuz ayında bu oran 10’da 1’e indi.

Aynı dönemde gelirsiz girişimlere yazılan 42 çekin 29’unu tek bir kurum yazdı: TÜBİTAK BiGG.

Sermaye ortadan kalkmadı. Ortası boşaldı.

Giriş

startups.watch’ın 2026 Q3 raporunu (212 ve Inveo Ventures desteğiyle hazırlanıyor) okurken manşet rakamlar beni ilk başta fazla şaşırtmadı. İlk dokuz ayda 114 işlemde 274 milyon dolar. Bir önceki tam yıl 389 işlem ve 611 milyon dolardı. Düşüş net, ama düşüşü herkes yazacak.

Beni düşündüren, rakamların içindeki dağılım oldu. Çünkü Türk kurucunun bugün karşılaştığı sorun “para yok” değil. Sorun, paranın artık belirli bir aşamada ve belirli bir büyüklükte bulunması. O aralığın dışında kalan kurucu için tablo bambaşka.

Melek yatırımcı  çekiliyor

%40 → %12  Melek yatırımcıların işlemlerdeki payı, 2021 – 2026

%16 → %5  Melek ağlarının işlemlerdeki payı, 2021 – 2026

29 / 42  Gelirsiz aşama yatırımlarında TÜBİTAK BiGG (2026)

 

Rapordaki en sert çizgi şu: melek yatırımcıların işlemlerdeki payı 2021’de %40 iken 2022’de %36, 2023’te %28, 2024’te %24, 2025’te %13 ve 2026’da %12. Melek ağlarının payı da %16’dan %5’e geriledi.

Raporun açıklaması dikkat çekici: yerel melek ağlarının neredeyse hepsi artık kanıtlanmış gelir istiyor. Yani gelirsiz riski almayı bıraktılar. Bu arada seed fonları aşağı doğru genişledi, post-revenue turlarda melek ağlarıyla aynı girişimler için yarışıyorlar.

Gelirsiz aşamada kim kaldı? 2026’da gelirsiz girişimlere yapılan 42 yatırımın 29’u TÜBİTAK BiGG fonundan geldi (yaklaşık %69). Geri kalan tüm yatırımcılar toplamda 13 işlem yaptı.

Raporun uyarısına katılıyorum: gelirsiz aşama girişim hunisinin tepesi. Orayı neredeyse tamamen tek bir kamu fonuna bırakmak, uzun vadede ekosistem riski.

Medyan çek 250 bin dolar

İkinci rakam, ilkinin sonucu gibi duruyor. Beş girişim toplam yatırım hacminin %68’ini aldı: Grand Games 70, HubX 50, TaleMonster Games 30, Circle Games 25 ve Fimple 10 milyon dolar. Kalan 109 işlem toplam 89 milyon dolar topladı ve bu işlemlerin medyanı 250 bin dolar.

250 bin $  Türkiye medyan işlem büyüklüğü

3 / 3,7 / 5 milyon $  Birleşik Krallık / Almanya / Fransa medyanı

 

Karşılaştırma için raporun Batı Avrupa verisi: Birleşik Krallık’ta medyan işlem büyüklüğü 3 milyon dolar, Almanya’da 3,7 milyon, Fransa’da 5 milyon dolar. Türkiye’nin medyanından 12 kattan fazla.

Bir Türk girişim 250 bin dolarla, aynı pazara girmeye çalışan Alman rakibinin 3,7 milyon dolarlık bütçesine karşı yarışıyor. Beklenen performans farkını sermaye farkı kendi başına açıklamaya yeter.

Yapay zekada 46 işlemin 45’i seed

Üçüncü rakam, “Türkiye AI’da nerede?” sorusunu cevaplıyor. Yapay zeka, 2026’da işlem sayısında lider dikey: 46 işlem. Ama bunların 45’i seed aşamasında.

Tutar tarafında görüntü daha da keskin. Yapay zeka fonlamasının %55’i tek işlemden geliyor (HubX, 50 milyon dolar). Geri kalan AI turlarının medyanı yine 250 bin dolar.

Aynı rapor, gelişmiş Avrupa ülkelerinde yapay zekanın toplam fonlamadaki payını veriyor: Birleşik Krallık’ta 20,3 milyar doların 13,5 milyarı (%66), Almanya’da 10,7 milyar doların 6,7 milyarı (%63), Fransa’da 9,5 milyar doların 5,7 milyarı (%60). Türkiye’de AI, toplam fonlamanın yaklaşık üçte biri.

Üç rakam, tek mekanizma

Bu üç rakamı yan yana koyduğumda bir zincir görüyorum.

Melek yatırımcı gelirsiz riski bırakıyor. Gelirsiz aşamayı BiGG dolduruyor, ama BiGG’in bilet büyüklüğü bir girişimi seed’e taşıyacak seviyede değil. Seed fonları ise artık gelir istiyor. Böylece kurucunun karşısında kanıtlanmamış ama sermayeye ihtiyacı olan bir ara bölge açılıyor: ilk gelirini kazanana kadar kimse çek yazmıyor, ilk geliri kazanması için de çek gerekiyor.

Medyan 250 bin dolar bu boşluğun tam göstergesi. Bu tutar bir ekibi 8 ila 10 ay ayakta tutar. Ürün-pazar uyumu kanıtlamaya yetmez, sadece denemeye yeter.

AI’da seed yoğunlaşması bunun doğrudan sonucu. Kurucular AI ile başlıyor, çünkü başlamak ucuz. Ama ikinci tura geçmek için gereken sermaye ve kanıt eşiği yerel ekosistemde yok. Raporun da altını çizdiği gibi, Türkiye’nin AI ekosistemi hala kuruluş aşamasında.

Aksiyon

Kurucu için: Pre-seed ile seed arasındaki aralığı bir finansman sorunu olarak değil, bir gelir sorunu olarak planlayın. Melek yatırımcı kapısını gelirsiz çalmak artık düşük ihtimal. İlk ücretli müşteri, ilk tur kadar önemli bir kilometre taşı. BiGG gibi kamu kaynaklarını ilk adım olarak kullanın ama ikinci basamağı baştan tasarlayın: hangi gelir seviyesinde, hangi fona gidiyorsunuz?

Melek yatırımcı için: Herkes gelir kanıtı istiyorsa, erken riskin fiyatı düşüyor. Gelirsiz aşamada seçici ama ciddi bir portföy kurmak, bugün en az kalabalık alan.

VC için: 250 bin dolarlık işlem medyanıyla seed fonu kurmak ile 3 milyon dolarlık medyanla kurmak aynı iş değil. Hangi aşamada yatırım yaptığınızı, hangi büyüklükte çek yazdığınızı kendinize dürüstçe sorun.

Türkiye’de sermaye bitmedi. İki ucu var: ucuz kamu kaynağı ve büyük oyun işlemleri. Ortası boş. Kurucuların çoğu o orta noktada.

Levent Kocatürk — Kurucu, ExecBooster Consultancy

30+ yıllık teknoloji ve 20+ yıllık yöneticilik deneyimiyle teknoloji girişimlerine yönetim kapasitesi ve büyüme danışmanlığı sunuyor.