AI’ı Kim Düzenleyecek? Bu Hafta Cevap Hiç Bu Kadar Çıplak Görünmemişti

Aynı hafta içinde üç ayrı olay patladı ve üçü de aynı soruyu işaret ediyor: AI’ın kurallarını kim yazacak? Nvidia CEO’su Jensen Huang, Meta CEO’su Mark Zuckerberg ve xAI/Tesla CEO’su Elon Musk’la birlikte Trump’ı, endüstrinin kendi kurduğu bir denetim kurumunu engellemeye ikna etti. OpenAI CEO’su Sam Altman, bir konferansta “dünya bize güvenmeli” dedi. Ve aynı günlerde, yatırımcı Marc Andreessen’in Biden yönetimiyle yaptığı görüşmelere dair anlattıklarını “komplo teorisi” diyerek reddetti. Üç olay, üç farklı köşeden aynı kavgayı gösteriyor.

Bunun neden önemli olduğunu anlamak için hikayeyi tek tek açmak gerekiyor.

Nvidia CEO’su Jensen Huang, aynı hafta iki farklı cümle söyledi: “Önümüzdeki yıl iki kat çip satacağız” ve “yeni yasalara, yeni düzenlemelere ihtiyacımız yok.”

Önce Huang meselesi. Bazı AI şirketi yöneticileri, sektörün kendi kendini denetleyeceği bir yapı önermişti — ABD’de menkul kıymetler sektörünü devlet yerine endüstrinin kendisinin denetlediği FINRA (Financial Industry Regulatory Authority, yani “Finansal Sektör Düzenleme Kurumu”) modeline benzer bir öz-denetim kurumu. Huang buna karşı çıktı ve İskoçya’da Kral Charles’ın düzenlediği bir AI zirvesinde, aynı ağızdan iki farklı cümle söyledi: “Önümüzdeki yıl iki kat çip satacağız” ve “yeni yasalara, yeni düzenlemelere ihtiyacımız yok, güvenlik her şirketin kendi mühendislik sorumluluğu.” Zincirin en güçlü tedarikçisi, hem talebin sınır tanımadığını söylüyor hem de kendini denetleyecek her türlü yapıyı – resmi ya da endüstri kaynaklı – engelliyor.

Sonra Altman-Andreessen hattı. Andreessen, geçtiğimiz aylarda anlattığı bir podcast bölümünde, Biden yönetimindeki yetkililerin kendisine “AI’ın iki üç büyük şirket ile hükümetin yakın çalışmasıyla şekilleneceğini” söylediğini iddia etmişti. Altman bunu reddetti: “Odada onlarla ve başka şirketlerle birlikteydik ama hiçbir zaman ‘işte komplomuz, sadece birkaç şirket AI kurabilsin, siz de bizim dediğimizi yapın’ gibi bir şey konuşulmadı.” İki isim, aynı odada geçen aynı toplantıyı birbirinden tamamen farklı anlatıyor.

Üçüncüsü melek yatırımcı Bill Gurley. Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin düzenleme konusundaki görüşünü “kusurlu” bularak eleştirdi. Gurley’nin itirazı basit: Amodei gibi “biz tehlikeliyiz ama bize güvenin” diyen laboratuvarların düzenleme çağrısı, aslında rakiplerine giriş engeli koymanın kibarca söylenmiş hali olabilir.

Üç olayı yan yana koyunca ortaya çıkan tablo şu: “AI’ı nasıl düzenlemeliyiz” tartışması aslında “kim düzenleyecek ve bundan kim kazanacak” tartışması. Ve üç farklı cevap var — hiç düzenleme olmasın (Huang), biz kendimizi düzenleyelim (bazı laboratuvarların önerdiği FINRA-tipi yapı, ama Huang onu da engelledi), ya da bize güvenin çünkü niyetimiz iyi (Altman). Üçü de aynı yere çıkıyor: kuralları kim koyarsa koysun, zaten sermayesi ve compute’u elinde tutan birkaç şirket avantajlı çıkacak. Fark sadece hangi eldiven kullanılacağında.

Bunun bir Türk kurucu için neden önemli olduğunu sormak yerinde. Çünkü bu tartışma soyut bir Washington/Silikon Vadisi meselesi gibi görünse de, sonuçları doğrudan sizin işinize sızıyor. Eğer düzenleme “endüstri kendi kendini denetlesin” yönünde şekillenirse, bu denetimi kuracak olanlar zaten büyük laboratuvarlar – kurallar onların iş modeline göre yazılacak. Eğer “hiç düzenleme olmasın” senaryosu kazanırsa, compute ve sermaye avantajı olan zaten kazanıyor, küçük oyuncular için fark etmeyecek bir zemin kalıyor. Ve eğer devlet düzenlemesi devreye girerse – ki Avrupa’da ve muhtemelen Türkiye’de bu ihtimal daha yüksek – uyum maliyeti büyük şirketler için bir muhasebe kalemi, küçük girişimler için ise varoluşsal bir yük olacak.

Peki ne yapmalı? Bir model ya da altyapı şirketi kurmuyorsanız, yani büyük çoğunluğunuz gibi bir uygulama katmanı şirketiyseniz, birinci öncelik tek bir model sağlayıcısına bağımlı kalmamak. Düzenleme hangi yöne giderse gitsin, API’nizi tek bir laboratuvara kilitlemek, o laboratuvarın karşılaştığı her hukuki/ticari riski kendi bünyenize taşımak demek. İkincisi, veri yerleşimi ve KVKK gibi yerel düzenlemelere bugünden uyumlu bir mimari kurmak – bu, yarın büyük oyuncuların karşılaşacağı uyum yüküne göre sizin için bir rekabet avantajına dönüşebilir, çünkü küçük ölçekte bunu yapmak daha ucuz. Yatırımcı tarafında ise artık bir girişimin “hangi düzenleyici rejimde büyüyeceği” sorusu, hukuki/mali incelemenin standart bir maddesi olmalı – bu ay olmasa da önümüzdeki bir-iki yıl içinde gündeme gelecek bir risk kalemi.

Sam Altman “dünya bize güvenmeli” dediğinde, aslında itiraf ediyor: güven istemek, hesap verilebilirliğin yerini tutmuyor. Bir Türk kurucu olarak sorulması gereken soru şu değil mi: kurallar kim tarafından yazılırsa yazılsın, siz o kuralların dışında kalan tarafta mısınız, yoksa kuralları yazanların bir parçası mı olmaya çalışıyorsunuz?

Levent Kocatürk — Kurucu, ExecBooster Consultancy

30+ yıllık teknoloji ve 20+ yıllık yöneticilik deneyimiyle teknoloji girişimlerine yönetim kapasitesi ve büyüme danışmanlığı sunuyor.

execbooster.com